เมื่อสีฟันดูเหลืองหรือหมองลง หลายคนอาจนึกถึงการฟอกสีฟันเป็นทางเลือกแรก แต่การทำให้ฟันดูสว่างขึ้นมีหลายวิธี และไม่ได้เหมาะกับคราบหรือสีฟันทุกประเภท การตรวจหาสาเหตุก่อนจึงสำคัญกว่าการเลือกผลิตภัณฑ์จากคำโฆษณาเพียงอย่างเดียว
บทความนี้อธิบายว่า ฟอกสีฟันคืออะไร มีกี่แบบ เหมาะกับใคร และต้องรู้อะไรก่อนตัดสินใจ เพื่อช่วยให้เลือกแนวทางได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
ฟอกสีฟันคืออะไร?
การฟอกสีฟัน หรือ Tooth Whitening เป็นกระบวนการที่ใช้สารกลุ่มเปอร์ออกไซด์ช่วยลดเม็ดสีที่สะสมอยู่ภายในเนื้อฟัน ทำให้สีของฟันธรรมชาติดูสว่างขึ้น โดยวิธีที่ใช้ ความเข้มข้นของสาร และระยะเวลาในการรักษาจะแตกต่างกันไปตามระบบฟอกสีฟันและสภาพช่องปากของแต่ละคน
ผลลัพธ์จึงไม่เท่ากันทุกคน ผู้ที่มีฟันเหลืองตามธรรมชาติหรือมีการเปลี่ยนสีจากอาหารและเครื่องดื่มอาจตอบสนองได้แตกต่างจากผู้ที่มีสีฟันคล้ำจากยา อุบัติเหตุ หรือความผิดปกติภายในฟัน
ฟันเหลืองเกิดจากอะไร?
สีฟันที่เปลี่ยนไปอาจมาจากหลายสาเหตุ เช่น
- คราบชา กาแฟ ไวน์ หรือเครื่องดื่มสีเข้ม
- การสูบบุหรี่หรือผลิตภัณฑ์ยาสูบ
- สีของเนื้อฟันที่เข้มขึ้นตามอายุ
- คราบหินปูนและคราบสะสมบนผิวฟัน
- การได้รับยาหรือฟลูออไรด์บางชนิดในช่วงที่ฟันกำลังพัฒนา
- ฟันตายหรือเคยได้รับอุบัติเหตุ
เพราะสาเหตุแต่ละแบบใช้แนวทางแก้ไขไม่เหมือนกัน การขูดหินปูนอาจช่วยกำจัดคราบภายนอก แต่ไม่สามารถเปลี่ยนสีภายในของเนื้อฟัน ส่วนการฟอกสีฟันช่วยให้ฟันธรรมชาติดูสว่างขึ้น แต่ไม่ได้ใช้แทนการรักษาฟันผุหรือโรคเหงือก
ฟอกสีฟันมีกี่แบบ?
1. ฟอกสีฟันในคลินิก
เป็นการฟอกสีฟันภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ ก่อนทำจะมีการตรวจสุขภาพช่องปากและป้องกันเหงือก ริมฝีปาก และเนื้อเยื่อรอบฟัน จากนั้นจึงลงสารฟอกสีฟันตามระบบที่เลือกใช้ บางระบบอาจใช้แสง LED ร่วมด้วย
ข้อดีคือทันตแพทย์สามารถควบคุมขั้นตอนและเฝ้าดูอาการระหว่างทำได้ เหมาะกับผู้ที่ต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลงของสีฟันภายในเวลาที่สั้นกว่าวิธีที่บ้าน อย่างไรก็ตาม ระดับความขาวและอาการเสียวฟันแตกต่างกันในแต่ละคน
2. ฟอกสีฟันด้วยถาดที่บ้านภายใต้คำแนะนำของทันตแพทย์
ทันตแพทย์จะจัดเตรียมถาดฟอกสีฟันที่พอดีกับฟัน พร้อมแนะนำชนิดของเจล ปริมาณ และระยะเวลาที่ควรใส่ ผู้ใช้ต้องทำอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำจึงจะเห็นการเปลี่ยนแปลง
วิธีนี้ใช้เวลามากกว่าการทำในคลินิก แต่สามารถค่อย ๆ ปรับสีและควบคุมความถี่ได้ ผู้ใช้ต้องมีวินัยและไม่เพิ่มปริมาณเจลหรือระยะเวลาเอง เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการเสียวฟันและการระคายเคืองเหงือก
3. ผลิตภัณฑ์ Whitening ที่ซื้อใช้เอง
เช่น ยาสีฟัน แผ่นฟอกสีฟัน หรือเจลที่จำหน่ายทั่วไป ผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดมีวิธีออกฤทธิ์และความเข้มข้นต่างกัน ยาสีฟันบางประเภทเน้นขัดคราบบนผิวฟัน จึงไม่ได้ให้ผลเหมือนการใช้สารฟอกสีฟันกับสีภายในของเนื้อฟัน
ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากและวิธีใช้ชัดเจน หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนประกอบหรืออ้างผลลัพธ์เกินจริง โดยเฉพาะในผู้ที่มีฟันผุ ฟันร้าว เหงือกร่น หรือเสียวฟันอยู่ก่อนแล้ว
ฟอกสีฟันต่างจากขูดหินปูนอย่างไร?
ขูดหินปูน มีเป้าหมายเพื่อกำจัดหินปูน คราบแบคทีเรีย และคราบสะสมรอบฟันและขอบเหงือก ช่วยดูแลสุขภาพเหงือกและความสะอาดของช่องปาก ส่วน การฟอกสีฟัน มีเป้าหมายเพื่อทำให้สีของฟันธรรมชาติดูสว่างขึ้นด้วยสารฟอกสี
หลังขูดหินปูนและขัดคราบ ฟันอาจดูสะอาดหรือสว่างขึ้นจากคราบภายนอกที่ถูกกำจัดออก แต่สีเนื้อฟันเดิมอาจไม่ได้เปลี่ยน ดังนั้นทันตแพทย์จึงต้องประเมินก่อนว่าความหมองเกิดจากคราบบนผิวฟันหรือสีภายในของฟัน
ฟอกสีฟันแล้วเสียวฟันไหม?
อาการเสียวฟันชั่วคราวและการระคายเคืองเหงือกเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ บางคนแทบไม่มีอาการ ขณะที่บางคนอาจเสียวเมื่อดื่มน้ำเย็นหรือสูดอากาศ อาการมักค่อย ๆ ลดลงหลังหยุดใช้สารฟอกสี
ผู้ที่มีฟันผุ ฟันร้าว เหงือกร่น คอฟันสึก หรือมีอาการเสียวฟันอยู่แล้วควรแจ้งทันตแพทย์ก่อนทำ เพราะอาจต้องรักษาปัญหาเหล่านี้ก่อน หรือปรับวิธีฟอกสีให้เหมาะสม
ครอบฟัน วีเนียร์ และวัสดุอุดฟัน ฟอกแล้วขาวขึ้นไหม?
สารฟอกสีฟันออกฤทธิ์กับฟันธรรมชาติ แต่ไม่สามารถเปลี่ยนสีของครอบฟัน วีเนียร์ รากฟันเทียม หรือวัสดุอุดสีเหมือนฟันให้ขาวขึ้นในลักษณะเดียวกันได้ หากมีวัสดุเหล่านี้บริเวณฟันหน้า หลังฟอกสีอาจเกิดความแตกต่างของสีกับฟันธรรมชาติ
ผู้ที่มีแผนทำวีเนียร์ ครอบฟัน หรืออุดฟันเพื่อความสวยงามจึงควรวางแผนลำดับการรักษากับทันตแพทย์ก่อน เพื่อให้เลือกสีวัสดุได้สอดคล้องกับสีฟันหลังการรักษา
ใครบ้างที่ควรตรวจช่องปากก่อนฟอกสีฟัน?
- ผู้ที่มีฟันผุ ฟันแตก หรือฟันร้าว
- ผู้ที่เหงือกอักเสบ เหงือกร่น หรือมีหินปูนสะสมมาก
- ผู้ที่เสียวฟันมากผิดปกติ
- ผู้ที่มีครอบฟัน วีเนียร์ หรือวัสดุอุดหลายตำแหน่งในฟันหน้า
- ผู้ที่มีฟันคล้ำเฉพาะซี่หลังได้รับอุบัติเหตุ
- ผู้ที่เคยฟอกสีฟันแล้วไม่ได้ผลตามที่คาดหวัง
การตรวจช่วยให้ทราบสาเหตุของสีฟันและลดความเสี่ยงจากการฟอกสีบนฟันหรือเหงือกที่ยังมีปัญหาอยู่
ฟอกสีฟันอยู่ได้นานแค่ไหน?
ผลของการฟอกสีฟันไม่ถาวร สีฟันสามารถค่อย ๆ เข้มขึ้นตามเวลาและพฤติกรรม ผู้ที่ดื่มชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มสีเข้มเป็นประจำ รวมถึงผู้ที่สูบบุหรี่ อาจกลับมามีคราบหรือสีเข้มเร็วกว่าคนอื่น
การแปรงฟันอย่างเหมาะสม ใช้ไหมขัดฟัน ตรวจสุขภาพช่องปากตามระยะ และลดความถี่ของอาหารหรือเครื่องดื่มที่ทำให้เกิดคราบ สามารถช่วยรักษาความสะอาดและความสว่างของรอยยิ้มได้นานขึ้น
ดูแลตัวเองหลังฟอกสีฟันอย่างไร?
- ปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์และไม่เพิ่มความถี่ในการฟอกเอง
- หลีกเลี่ยงบุหรี่และอาหารหรือเครื่องดื่มสีเข้มในช่วงแรกตามคำแนะนำ
- หากมีอาการเสียวฟัน ให้หลีกเลี่ยงของเย็นจัดหรือร้อนจัดชั่วคราว
- ใช้ผลิตภัณฑ์ลดอาการเสียวฟันเมื่อทันตแพทย์แนะนำ
- รักษาความสะอาดของช่องปากและตรวจฟันสม่ำเสมอ
ก่อนเลือกวิธีฟอกสีฟัน ควรเริ่มจากการตรวจอะไร?
หากฟันหมองจากคราบชา กาแฟ หรือบุหรี่ การทำความสะอาดและฟอกสีฟันอาจช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงได้ แต่ผลที่ได้ขึ้นอยู่กับสีฟันเดิมและสาเหตุของคราบในแต่ละคน
แต่ถ้าฟันคล้ำเฉพาะซี่ มีวัสดุอุด วีเนียร์ หรือครอบฟันอยู่บริเวณด้านหน้า ควรตรวจหาสาเหตุก่อน เพราะวัสดุเหล่านี้ไม่ได้เปลี่ยนสีไปพร้อมกับฟันธรรมชาติ
การเลือกวิธีจึงควรเริ่มจากการตรวจสุขภาพฟันและเหงือก แล้วจึงพิจารณาว่าควรฟอกในคลินิก ใช้ถาดฟอกสีที่บ้าน หรือแก้ไขด้วยวิธีอื่น
หากยังไม่แน่ใจว่าสีฟันเกิดจากอะไร สามารถนัดตรวจที่ Aura Tooth Dental Clinic โคราช เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินจากสภาพฟันจริงได้
LINE: @auratooth
โทร: 061-519-5351
เปิดบริการ: จันทร์–อาทิตย์ เวลา 11.00–20.00 น.
ผลลัพธ์และความเหมาะสมของการรักษาแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ควรตรวจและรับคำแนะนำจากทันตแพทย์ก่อนเริ่มฟอกสีฟัน
คำถามที่พบบ่อย
ฟอกสีฟันทำให้ฟันบางหรือไม่?
การใช้ผลิตภัณฑ์และขั้นตอนที่เหมาะสมภายใต้คำแนะนำของทันตแพทย์ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อกรอหรือทำให้เนื้อฟันบางลง อย่างไรก็ตาม ไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนประกอบหรือฟอกถี่เกินคำแนะนำ
ฟอกสีฟันช่วยกำจัดหินปูนได้ไหม?
ไม่ได้ หินปูนต้องกำจัดด้วยการขูดหินปูน การฟอกสีฟันมีเป้าหมายเพื่อทำให้สีของฟันธรรมชาติดูสว่างขึ้น
ฟอกสีฟันแล้วขาวเท่ากันทุกคนไหม?
ไม่เท่ากัน สีฟันเดิม สาเหตุของการเปลี่ยนสี สภาพฟัน และการตอบสนองต่อสารฟอกสีล้วนมีผลต่อผลลัพธ์
จัดฟันอยู่สามารถฟอกสีฟันได้ไหม?
ผู้ที่ติดเครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่นควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อน เพราะ Bracket ปิดทับผิวฟันบางส่วนและอาจทำให้สีไม่สม่ำเสมอ การวางแผนช่วงเวลาที่เหมาะสมช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่สมดุลกว่า
ฟอกสีฟันเองที่บ้านปลอดภัยไหม?
ขึ้นอยู่กับชนิดผลิตภัณฑ์ วิธีใช้ และสภาพช่องปาก ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีข้อมูลชัดเจนและใช้ตามคำแนะนำ ผู้ที่มีฟันผุ เหงือกอักเสบ ฟันร้าว หรือเสียวฟันควรตรวจช่องปากก่อน
